محبت بی‌حد، سختگیری بی‌مرز

رعایت نکردن حد و مرز تنبیه وتشویق هم از اشتباهات فاحش تربیتی است؛ به طوری که خیلی از والدین در این زمینه دچار خطایی می‌شوند که ناهنجاری رفتاری را در کودکشان تثبیت می‌کند. «صدای شکستن ظرف‌های چینی از آشپزخانه بلند می‌شود، مادر فریاد می‌زند خیلی عصبانی است، به کودک نهیب می‌زند، بد و بیراه می‌گوید، کودک بغض می‌کند با گریه از آشپزخانه بیرون می‌آید، پدر سر می‌رسد با دیدن این صحنه، او هم با مادر همراه می‌شود گوش کودک را می‌پیچاند، حال کودک جیغ می‌کشد و...»

«صدای شکستن ظرف‌های چینی از آشپزخانه بلند می‌شود، مادر فریاد می‌زند خیلی عصبانی است، به کودک نهیب می‌زند، بد و بیراه می‌گوید، کودک بغض می‌کند با گریه از آشپزخانه بیرون می‌آید، پدر سر می‌رسد با دیدن صحنه، بر سر مادر فریاد می‌کشد که چرا کودک را آزار می‌دهد، حالا دعوای کودک و مادر به دعوا و فریاد پدر و مادر برسرهم تبدیل شده، کودک می‌ماند که جانب کدام را بگیرد؟»

شیوه عاطفی، بهترین و موفق‌ترین شیوه‌های تربیتی است. کودک باید با مفهوم جملاتی از قبیل «دوست دارم و دوست ندارم» والدین آشنا شود و آثار مطلوب و نامطلوب آن را دریابد. تخلفات کودک باید با چهره ناراضی والدین روبه‌رو شود و از برخورد مربیان خود، راه و روش صحیح و مورد نظر آنها را پیدا کند. او باید همیشه مورد مهرورزی و خوشرفتاری والدین قرار گیرد تا نصیحت‌های آنها را مانند تابلویی‌ مقابل خود تجسم کند.

گاه پیش می‌آید که رفتار خلاف کودک با پند و اندرز اصلاح نمی‌شود و در شیوه رفتاری خود تغییری نمی‌دهد. در این صورت، والدین با استفاده از روش‌های مناسب با توجه به نوع و زمان جرم به بازداشتن و تنبیه بدنی او با شرایطی اقدام کنند. مربی اگر ناچار از تنبیه بدنی شد، کافی است ضربه‌ای به باسن یا پشت دست کودک بزند و در مواردی که تخلفش بزرگ‌تر و سنگین‌تر باشد تنبیه شدیدتری را اعمال کند.

دکتر محسن بهشتی‌‌پور، روان‌شناس به والدین توصیه می‌کند:

1ـ در تنبیه، پدر و مادر با هم اقدام نکنند، اگر یکی طفل را تنبیه کرد، دیگری به عنوان پشتوانه روحی او باقی بماند.

۲ـ پیش از تنبیه باید ریشه تخلف را کشف و سپس به رفع آن اقدام کرد.

۳ـ تنبیه به عنوان آخرین ابزار تربیتی مورد استفاده قرار گیرد.

۴ـ باید عمل کودک را تنبیه کرد، نه شخصیت و تمام وجود او را.

۵ـ تنبیه با جرم و خطای کودک متناسب باشد.

۶ـ تنبیه چند جانبه نباشد؛ یعنی به این صورت نباشد که طفل هم کتک بخورد، هم سرزنش شود و هم مورد تمسخر قرار گیرد.

بیشتر والدین در برخورد با خطاهای کودکان، آنها را تنبیه نمی کنند، اما بیش از آن، کودکانشان را مورد سرزنش‌ قرار می دهند که این شیوه موجب گستاخی کودک در برابر والدین خود می‌شود و زمینه اصلاح او را از بین می‌برد. در تربیت، از ملامت به عنوان یک وسیله اصلاحی
حساب شده می‌توان استفاده کرد.

سرزنش‌ها لازم نیست که به صورت غلیظ و همراه با خشونت باشد، بلکه ممکن است به صورت سؤالاتی از کودک باشد که او را وادار به اندیشیدن در رفتار خود‌ کند. برای مثال می توان به دور از عصبانیت با جملاتی از قبیل: آیا در خطاهای خود فکر آبروی خودت و ما را نکردی؟ آیا نمی‌خواهی در رفتار و گفتارت تغییری ایجاد کنی؟ و... او را متوجه خطایش کرد.

مربیانی که برای تربیت کودکان با ابزار سرزنش جلو می روند و او را به خاطر کوچک‌ترین لغزش و بدون در نظر گرفتن نوع جرم و سن کودک، مورد سرزنش قرار می دهند، بزرگ‌ترین اشتباه را مرتکب می‌شوند.

افراط در سرزنش، کودک را لجباز و ناامید بار می‌آورد؛ به طوری که او خود را قابل اصلاح نمی‌داند و بتدریج تعادل روانی خود را از دست می‌دهد و برای خود آینده‌ای تاریک تصور می‌کند، از این رو برای آرام کردن خویش، به خرابکاری، فریبکاری، سیگار، فرار از خانه و مدرسه روی می‌آورد و گرفتار ناآرامی عصبی می‌شود.

اما تشویق بیش از حد هم می‌تواند آسیب‌های تربیتی به همراه داشته باشد. دکتر بهشتی‌پور ‌ درباره نحوه تشویق کودکان در مقاله‌ای توضیح می‌دهد: تشویق، خستگی و ناامیدی را از کودک دور می‌سازد و او را نسبت به هدف و راهی که انتخاب کرده است، امیدوار می‌سازد.

کودک با تحسین و تشویق، در صدد اصلاح ناسازگاری‌ها و نقاط منفی اخلاقی خود برمی‌آید و بسیاری از شیوه‌های غلط رفتاری خود را اصلاح می‌کند.

تحسین رفتار و گفتار کودک باعث می‌شود که بر سر دو راهی‌ها سرگردان نشود و در کاری که انجام می‌دهد، کوشاتر و جدی‌تر باشد. هنگام تشویق، کودک باید بفهمد که به چه جهت مورد تحسین قرار گرفته است. همچنین تشویق باید هر چند وقت یک‌بار و در برابر کارهای برجسته کودک باشد، نه به صورت همیشگی و برای هر کاری؛ زیرا در این صورت، تشویق تأثیر خود را از دست خواهد داد. تشویق نباید از حد اعتدال تجاوز کند، زیرا ممکن است کودک را به خودبینی و خودستایی گرفتار کند.


موضوعات مرتبط:

برچسب‌ها: والدین


تاريخ : ۱۳٩٠/۱٠/٢٢ | ٧:٤٥ ‎ب.ظ | نویسنده : مدیریت دبستان | نظرات ()
.: Weblog Themes By SlideTheme :.